Hoe veilig is de Noord-Hollandse kust?

In Nederland worden iedere vijf jaar alle waterkeringen getoetst op veiligheid. Dit is als het ware een soort APK voor dijken en duinen. Volgens de meest recente toetsing, die in de periode 2001 tot 2006 is uitgevoerd is de Kop van Noord-Holland veilig. Maar met de klimaatverwachtingen zal het daar vanaf 2020 niet meer veilig zijn. Het gaat er om dat we nú zorgen dat de Noord-Hollandse kust over vijftig jaar nog veilig is. Kustversterking is nodig om de inwoners - gezien de klimaatverandering, bodemdaling en zeespiegelstijging - te beschermen tegen overstromingen vanuit zee.

Waarom is de duinenkust in de Kop van Noord-Holland een ‘zwakke schakel’?

De smalle duinenrij tussen Petten en Den Helder is op termijn zonder ingrijpen niet sterk genoeg. De duinenrij langs de kust in de Kop van Noord-Holland is daarom aangemerkt als een zwakke schakel. Om voor de komende 50 jaar voldoende veiligheid te bieden werken de provincie Noord-Holland en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier aan een versterkingsplan. Samen met de gemeenten Zijpe, Den Helder en Rijkswaterstaat.

Welke stappen zijn er tot nu toe gezet om te komen tot een versterkingsplan voor de Kop van Noord-Holland?

In de eerste fase van de planstudie, periode 2003-2006, is een hoofdkeuze gemaakt voor de oplossingrichting. In 2006 besloot de provincie om de duinenkust ‘zeewaarts te versterken'. Door het natuurlijke proces van verstuiving zal het extra zand leiden tot de vorming van meer duinen. Dit biedt kansen voor recreatie en toerisme. Eerder zijn landwaarts gerichte versterkings¬maatregelen en zeewaartse ‘harde' maatregelen (o.m. strekdammen) als ook het creëren van slufters al afgevallen.

Het provinciale bestuur heeft op 13 mei 2008 besloten de m.e.r.-procedure voor de zeewaartse versterking van de kust tussen Petten en Den Helder te starten. In de tweede fase van de planstudie, waaronder de m.e.r.-procedure, worden drie varianten van kustversterking verder uitgewerkt. Elke variant biedt daarbij ruimte voor ontwikkeling van natuur en recreatie. De drie varianten worden met elkaar vergeleken en beoordeeld op criteria als: veiligheid (robuustheid, veerkracht), ruimtelijke kwaliteit (woonklimaat, toerisme, belevingswaarde, landschap, natuur, cultuurhistorie), milieueffecten, kosten en baten. Op basis van de voor- en tegenargumenten wordt eind 2008 een voorkeursvariant gekozen.

Wat betekent ‘zeewaartse zandige’ versterking?

De kustversterking in de Kop van Noord-Holland vindt plaats aan de zeezijde. Er wordt een grote hoeveelheid zand op of voor de kust aangebracht. Hierdoor kan er een breder strand ontstaan en meer duinen. Het extra zand biedt volop kansen om de kustzone (nog) aantrekkelijker te maken voor de inwoners van het gebied, recreanten én toeristen. Daarom wordt ook gekeken naar onder meer nieuwe natuur, extra voorzieningen als wandel- en fietspaden, horeca, verblijfsrecreatie en verbetering van de bereikbaarheid. Waar dat zand precies terecht komt en hoeveel wordt nu verder uitgewerkt.

Welke drie varianten worden nu uitgewerkt in de m.e.r-procedure?

De drie varianten zijn: ‘Gericht sturen', ‘Gestroomlijnde kust', en ‘Gevarieerde kust'. De drie modellen verschillen van elkaar in het gebruik van bouwstenen en de daarmee samenhangende kansen voor de ruimtelijke kwaliteit. Elk van de modellen houdt ook rekening met de ontwikkelingen in achterland, zoals het aansluiten van de fiets- en wandelroutes op nieuwe routes in het Duinzoomproject.

Gericht sturen
Deze variant gaat uit van het principe alleen in te grijpen waar het nodig is vanuit veiligheidsoptiek - op die plekken die binnen nu en 50 jaar zwak worden - met strandverbreding en een vooroeversuppletie. De ingrepen zijn minimaal en de natuur doet een groot deel van het werk. Er kunnen nieuwe duinen ontstaan en het strand kan door de toegenomen breedte beter worden benut. Voorbeelden zijn strandkamperen bij Petten, tentwonen en een uitzichtpunt bij Callantsoog.

Gestroomlijnde kust
Door duinverbreding ter hoogte van de zwakke delen en strandverbreding op de overige delen ontstaat een gladde kustlijn. Dat is de kern van deze variant. De gladde kustlijn biedt kansen voor een aantrekkelijker strand met meer recreatiemogelijkheden, met name bij de bestaande badplaatsen. Daarnaast zet het model in op verbeterde dwarsrelaties tussen de kust en het achterland.

Gevarieerde kust
De derde variant bevat een combinatie van alle bouwstenen. De afwisseling van brede en smalle stranden biedt veel mogelijkheden voor versterking van de recreatie en natuur als voor badplaatsen om zich als onderscheidende identiteiten te ontwikkelen. Voorbeelden zijn extra paviljoens, strandboulevards, een groot uitzichtpunt, fietspaden door de nieuwe duinen en natte duinvalleien.

Zie ook ‘de drie modellen'

Kunnen bewoners en ondernemers ook invloed uitoefenen op het versterkingsplan?

In de aanloop naar het uiteindelijke versterkingsplan voor dit gedeelte van de kust zijn provincie en hoogheemraadschap in gesprek met uiteenlopende belangengroepen. Ook met vertegenwoordigers van onder meer de recreatiesector, grondeigenaren, landbouw/visserij, natuur en milieu organisaties, ondernemers en bewoners. Een adviesgroep buigt zich voorafgaand aan formele besluitvormingsmomenten over de plannen. Ook zijn er verschillende inspraakperiodes gedurende het proces waarin iedereen kan reageren op de plannen.

Hoe ziet het met de verhoudingen tussen provincie, hoogheemraadschap, Rijkswaterstaat en de betrokken gemeenten?

De provincie is verantwoordelijk voor de kustzone ontwikkeling en de ruimtelijke kwaliteit. Hoogheemraadschap beheert de duinen en dijken en bewaakt of deze voldoen aan de veiligheidsnormen. Rijkswaterstaat is een belangrijke schakel, als partner in de regio, maar ook in de contacten met het ministerie van Verkeer & Waterstaat. Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor de kustveiligheid, beheer van strand en kustlijn. Concreet betekent dit dat Rijkswaterstaat de veiligheidsnormen vaststelt en zandsuppleties langs de kust uitvoert. Verder financiert het ministerie van Verkeer & Waterstaat straks de uitvoering van de veiligheidsmaatregelen. De betrokken gemeenten zijn verantwoordelijk voor de veiligheid op het strand en daaromheen zoals parkeren, toegangsontsluitingen, bouwvergunningen op het strand, aanpassingen in de bestemmingsplannen.

Wanneer start de uitvoering?

Vanaf 2011 begint de versterking van de veiligheid. Bij het versterken van de duinenkust van de Kop van Noord-Holland staat veiligheid voorop. De uitwerking van de ruimtelijke initiatieven staan daarom los van het versterkingsplan en zullen geen vertraging opleveren. Voordat de schop in de grond gaat, moeten nog een aantal stappen worden gezet. Deze zijn:

Medio 2008 tot medio 2009:
m.e.r.-onderzoek naar de gevolgen van de versterkingsmaatregelen voor de (natuurlijke) omgeving
Eind 2008/begin 2009:
Vaststellen van de voorkeursvariant
Eind 2009:
Besluit over versterkings- en inrichtingsplan
2011 en verder:
Start van de uitvoering